مطا لب زير تحت عنوان تجهيزات كوهنوردي توسط سركارخانم خاكسارگردآوري و در وبلاگ کوهنوردان وبلاگ گروهی گروه کوهنوردی و طبیعت گردی کارکنان و استادان دانشگاه تهران (alpinists.blogfa.com)آورده شده باسپاس از ايشان براي اين مطالب جالب وآموزنده . مطالب جهت استفاده دوستداران طبيعت در زير درج مي گردد.

تجهيزات كوهنوردي

قسمت اول
دانش+ تجربه و تمرين + تجهيزات = موفقيت
با داشتن اطلاعات اولیه در هر زمینه ای می‌توان در مدت کمتری به مهارت لازم در آن رشته دست یافت.
كسب دانش مطلوب براي پرداختن به ورزش كوهنوردي از طريق مطالعه مطالب آموزشي معتبر، شرکت در کلاس‌هاي آموزشي ( تئوري و عملي)، ممارست و تمرين فن، زير نظر مربيان مجرب، مطالعه گزارش برنامه‌هاي دقيق، وبلاگ‌هاي مفيد، کتابها، اينترنت، مجلات معتبر و همراهي و هم‌صحبتي با کوهنوردان با تجربه امكان پذير است .
آگاه بودن از مخاطرات کوهنوردی تا حد زيادي مي‌تواند بر موفقيت برنامه بيافزايد و برخورداري از تجهیزات لازم تا حدودی مي‌تواند به ما در مواجهه و غلبه بر خطرات كمك كند.
همچنین اجرای ورزش کوهنوردی با استفاده از امکانات و تجهیزات مناسب، برنامه‌ای امن‌تر و بهتر را برای ما رقم می‌زند. از جمله اين وسايل مي‌توان به موارد زير اشاره كرد:
الف- وسايل انفرادي: 1- كفش سبك راهپيمايي 2- كفش نيمه سنگين كوهپيمايي 3- انواع كوله پشتي 4- كيسه خواب پر يا ويسكوز يك پوش 5- پيراهن و شلوار پلار 6- كاپش و شلوار بادگير 7- كت پر يا ويسكوز يک پوش 8- انواع كلاه كوهنوردي 9- انواع دستكش كوهنوردي 10- جوراب كوهنوردي 11- انواع عينك كوهنوردي 12- باتوم (چوب دست اسكي) 13- انواع گتر كوهنوردي 14- شنل باران (پانچو) 15- زيرانداز (اسفنجي يا بادي) 16- كلنگ كوهنوردي 17- طناب انفرادي و كارابين 18- يخ شكن (کرامپون) 19- جعبه كمكهاي اوليه 20- پتوي نجات 21- قمقمه آب 22- فلاسك چاي 23- چراغ قوه (دستي يا پيشاني با باتري اضافي ) 24- قطب نما 25- سوت 26- خمير دندان و مسواك 27- ظروف غذا 28- وسايل دوخت و دوز 29- حوله كوچك 30- كارت شناسايي 31- كبريت و فندك-شمع32- چند برگ روزنامه 33- بشقاب، قاشق، ليوان، چاقو، دربازكن‌ كنسرو 34- وسايل پاك كننده 35- دستمال كاغذي 36- دفترچه يادداشت و مداد
ب- وسايل گروهي 1- چادر كوهنوردي با پوش دوم (روكش) 2- ارتفاع سنج 3- صندلي سنگنوردي (هارسن) 4- انواع کارابين‌هاي مورد نياز لازم 5- چراغ روشنايي (گازي)، فانوس شمعي 6- كتري، قوري 7- چراغ خوراك‌پزي (بنزيني، گازي) باكپسول اضافه 8- نقشه، كروكي، گزارش برنامه 9- بيلچه 10- مجوز برنامه11- وسايل عكاسيدر ادامه، آشنايي با لوازم اوليه مورد نياز اجراي برنامه‌هاي طبيعت‌گردي و كوهپيمايي كه مقدمه شروع ورزش مفرح و متنوع كوهنوردي نيز است، امري ضروري به‌ نظر مي‌رسد. ما ابتدا به اصطلاح به 3کا مي پردازيم که شامل کفش، کوله و کيسه خواب است و ازمهمترين لوازم ضروري يک کوهنورد محسوب مي‌شود.
کفش کوه
کفش از مهم‌ترين وسايل کوهنوردي به شمار مي‌رود. با توجه به رشته ورزشي کوهنوردي و سنگ نوردي اندام تحتاني به خصوص پاها بيشترين درگيري و فعاليت را در اين رشته ورزشي دارد و قاعدتا ًشايع‌ترين آسيب‌هاي اين ورزش در پاها است که بايد براي پيشگيري از آسيب به سلامت آنها بيشتر توجه كرد. برخلاف گذشته که به دوام کفش اهميت داده مي‌شد، امروزه کارايي (قابليت فني ) و راحتي آن اهميت بسزايي داد. شناخت پا (تفاوت پاي زنان با مردان)، ويژگي‌هاي آن (طول، پهنا، شکل قوس و حجم پا، انگشتان)، تعين نوع فعاليتي که با کفش خواهيم داشت (کوهنوردي يا کوه پيمايي يا طبيعت گردي )، شناخت ويژگي‌هاي کفش‌هاي مختلف، تهيه کفش متناسب با نوع فعاليت و نگهداري صحیح آن از نکات قابل تأمل در موضوع کفش کوه است. در گذشته کفش‌ها از چرم ساخته مي‌شد که بنا به شرايط و مورد استفاده،ضخامت و تعداد لايه‌هاي چرم آن متفاوت بود. يکي از اشکالات کفش‌هاي چرمي زمستاني وزن و سنگيني آن بود که با اختراع لايه‌ها و پارچه‌هاي جديد با عناوين گورتکس - سيمپاتکس و تينسوليت تا حدي اين نقيصه جبران شده است. لايه گورتکس (gore-tex) که در انواع پوشاک زمستاني کوهنوردي نيز به کار مي‌رود خاصيت يک طرفه بودن را داراست؛ يعني تنها از يک طرف کاملاً ضد آب و باد و عايق رطوبتي است و در نتيجه از داخل بخار و گرماي ناشي از تعرق و فعاليت را به خارج مي‌فرستد و از خيس شدن پوشاک زير و سرمازدگي جلوگيري مي‌کند.

لايه سيمپاتکس (sympatex) نيز مانند گورتکس ضد آب و ضد باد و داراي قابليت تنفسي و بادوام است.

لايه تينسوليت (thinsulate) نيز گرمازا و عايق حرارتي بوده و در کفش‌هاي زمستاني و سنگين به کار مي‌رود.

زيره کفش کوهنوردي نيز از لايه‌هاي مخصوصي ساخته مي‌شود که معروف‌ترين آن ويبرام ايتاليا است. همچنين اخيراً لايه‌اي شوک‌گير نيز ساخته شده که فشار ضربه‌هاي وارده به کف پا را مي‌كاهد و موجب مي‌شود كه پا ديرتر خسته ‌شود و در سرازيري،زانوها کمتر آسيب ‌ببيند. با توجه به پيشرفت‌هايي که در زمينه ساخت کفش‌هاي کوهنوردي به دست آمده و به برخي از آنها اشاره شد؛ امروزه براي هر نوع برنامه کوهنوردي و براي هر فصل و منطقه کفش خاصي ساخته شده و مورد استفاده قرار مي‌گيرد و ديگر عنوان کفش‌هاي چهار فصل يا همه کاره دور از ذهن است. به عنوان مثال در کفش‌هاي مخصوص سنگنوردي نوع کفش براي مرد و زن و همچنين بسته به جنس و نوع سنگ متفاوت است.به طور کلي مي‌توان کفش‌هاي مناسب طبيعت‌گردي و كوهنوردي را به پنج دسته بزرگ به شرح زير تقسيم کرد:

1- کفش صعودهاي هيماليايي(Expedition): كه داراي دو يا سه پوش ( لايه مجزا ) هستند. پوش اول از جنس چرم، پوش دوم از جنس فايبر گلاس و پوش سوم از جنس پارچه ضد آب گورتكس است كه اين لايه تا زير زانوي فرد را مي پوشاند .

2 - كفش كوهنوري سنگين(Mountain high): در صعود‌هاي بلند زمستاني مانند ارتفاعات ايران به کار مي‌روند و داراي يک يا چند لايه فوق الذکر است و قابليت نصب کرامپون ( وسيله‌اي فلزي با 10 يا 12 دندانه نوك تيز كه جهت حركت روي يخ زير كفش بسته مي شود ) را هم دارند.

3 – كفش كوهنوردي نيمه سنگين(Mountaineering): که براي سه فصل اول سال مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

4 - كفش كوهپيمايي يا تركينك (Trekking): کفش‌هايي سبک است و براي صعود‌هاي يک روزه يا چند روزه سبک در ارتفاعات پايين به کار مي‌رود.

5 - كفش راه‌پيمايي (Walking): كه براي مسيرهاي ساده و کفي استفاده مي‌شود و شبيه کفش‌هاي معمولي ورزشي و يا اسپرتکس‌هاي معروف است.

6- کفش سنگنوردي(Climbing): اين کفش‌ها که اصطلاحا ًکتاني سنگ نيز ناميده مي‌شوند کفش‌هايي هستند که براي صعودهاي سالني و يا ديواره هاي سالني استفاده مي‌شوند.

نکات قابل توجه: - بعد از هر برنامه کفش را کاملا تميز کرده و بشوييد سپس داخل آن را با روزنامه پر کنيد تا هم رطوبت آن گرفته شود و هم حالت و فرم خود را حفظ کند. کفي و کل کفش را خشک کنيد. هيچگاه کفش خيس را براي خشك شدن در برابر حرارت مستقيم مثل آفتاب و آتش قرار ندهيد. از واکس‌هاي مخصوص براي لايه روي کفش استفاده کنيد.- ابتداي فصل زمستان کفش چرمي را کاملا با پيه شتر و يا گوسفند چرب کنيد و محل دوخت ها را نيز با موم عسل بپوشانيد تا آب وارد کفش نشود.- در برنامه‌هاي زمستاني از گتر براي افزايش کارايي کفش، براي پوشش دادن روي کفش‌ها، جلوگيري از نفوذ برف و در نهايت به عنوان لايه اي عايق استفاده کنيد.- هنگام شب‌خوابي در برنامه زمستاني کفش‌ها را با روزنامه پر کرده و داخل يک کيسه نايلوني قرار داده و در انتهاي کيسه خواب قرار دهيد تا يخ نزند. در غير اين صورت صبح روز بعد به پا کردن کفشي كه خشك و انعطاف ناپذير شده غير ممکن و زجرآور است !

· منابع: · http://chal.persianblog.ir/· وب سايت شرکت هاي توليد کننده کوله پشتي Dueter , NorthFace , Gregory و سايت.sierratradingpost.com و کيسه خواب ferrino· متنهاي آموزشي کلاسهاي انجمن کوهنوردي دانشگاه تهران · http://www.climbing.ir/· http://www.kouh.com/· http://www.parsoon.ir/· http://mountain.blogfa.com/· http://www.kouh.com/
گردآوری: خاكسار نوشته شده در سه شنبه بیست و چهارم دی 1387

قسمت دوم کوله پشتي
در ميان وسايل طبيعت‌گردي و کوهنوردي پس از کفش مهم‌ترين وسيله، کوله‌پشتي است؛ زيرا تمام وسايل مورد نياز کوهنورد براي صعود و فرود و شب‌خوابي در درون آن قرار مي‌گيرد. کوله‌ها از گذشته تاکنون دستخوش تغييرات فراواني شده‌اند؛ به طوري ‌که امروزه اگر براي اولين‌بار براي خريد کوله به يک فروشگاه وسايل کوه برويد شايد از ديدن سايزها، رنگ‌ها و اشکال مختلف آنها متعجب شويد! بنابراين لازم است با مشورت يک فرد خبره و با توجه به نيازتان کوله‌اي مناسب تهيه كنيد تا هميشه و در همه حال بهترين كارآيي را براي شما داشته باشد، زيرا اگر شکل و اندازه کوله مناسب بدن شما نباشد، ممکن است بر اثر فشارهاي وارده بر شانه و ستون مهره‌ها اين عضوها آسيب ببينند.
درخصوص کوله پشتي بايد به دو نکته زير توجه داشت:
1- انتخاب و خريد کوله: فصل اجراي برنامه، چند روزه بودن برنامه، جنسيت کوهنورد (مرد يا زن )، حجم کوله (ليتر و يا اينچ مکعب)، وزن باري که در کوله قرار مي‌گيرد، نوع فعاليت يا برنامه (کوهنوردي، سنگنوردي،...)
2- تنظيم صحيح کوله پشتي روي بدن.
1- انتخاب و خريد کوله:
تهيه كوله متناسب با جنسيت افراد: امروزه به غیر از کوله های معمول،کوله‌هاي ويژه‌اي نیز براي نوجوانان و بانوان ساخته مي‌شود که متناسب با فیزیک بدنی آنهاست .کوله‌هاي مناسب براي خانم‌ها وآقايان به تناسب اختلاف‌هاي فيزيکي آنها با يکديگر متفاوت است.کوله خانم‌ها عموماً با عباراتي چون sl ، lady ، women مشخص شده‌اند.
حجم کوله: حجم مناسب به سه عامل بستگی دارد: مدت زمان برنامه ، فصل اجرای برنامه و حجم وسایل کوهنورد. کوله برنامه 1 روزه با 3 روزه فرق می کند ، حجم وسایل در زمستان از سایر فصلها بیشتر است و هرچه وسایل کوهنورد حرفه ای تر و کم حجم تر باشد به کوله کوچکتری نیاز خواهد داشت .اندازه کوله‌ها را برحسب فضاي داخل آن، با واحد ليتر يا اينچ مکعب اندازه گيري مي‌كنند که معمولاً از 30 تا 100 ليتر متفاوت است. کوله‌هاي 30 ليتري براي برنامه‌هاي يک روزه بدون وسايل خواب و يا دوچرخه سواري مناسب هستند. هميشه کوله‌اي را انتخاب کنيد که پس از قرار گرفتن تمام وسايل ديگر فضايي خالي نداشته باشد تا شکيل و خوش فرم به پشت‌تان بنشيند. اگر کوله بزرگ‌تر باشد از فرم خارج شده و با لنگر انداختن موجب خستگي و آزار شما مي‌شود و اگر کوچک‌تر هم باشد مجبوريد مقدار زيادي از وسايل را به دور کوله آويزان کنيد و يا در دست بگيريد.
نوعي کوله نيز طراحي شده است که مخصوص حمل کودک است و علاوه بر جاي مخصوص نشستن کودک که در حمايت هم باشد و سقوط نکند، داراي تعدادي جيب نيز براي وسايل ضروري است،
برحسب مورد نياز کوله،ميتوان از جدول ذيل راهنمايي گرفت :

حجم اضافه کوله : معمولا ًبا علامت (+) برروی کوله نشان داده می شود و این قسمت برای مواقع ضروری بر روی کوله طراحی شده است و بهترین حالت کوله در نظر نگرفتن این قسمت می باشد .
وزن بار: از نکات قابل توجه است کوله‌هايي با حجم يکسان مي‌توانند براي وزن‌هاي مختلفي از بار طراحي شده باشند. حداکثر وزني را که براي حمل با کوله مناسب است به وسيله شرکت‌هاي معتبر سازنده اعلام مي‌شود. حداکثر وزن مشخص شده به اين معنا نيست که مثلا اگر وزن بيشتري داخل کوله قرار داديم کوله پاره شود و طاقت آنرا نداشته باشد بلکه به معني اينست که ديگر کوهنورد آن احساس راحتي نخواهد داشت و کل سيستم کوله براي انتقال وزن به روي بدن به صورت صحيح جوابگو نخواهد بود. مي‌بينيد که اين نکته مي‌تواند در انتخاب کوله شما تاثير گذار باشد. شما بايد علاوه بر مقدار حجم وسايل، وزن آنها را نيز محاسبه کنيد يا تخمين بزنيد تا کوله مناسب‌تري انتخاب کنيد.
نوع برنامه: شرکت‌هاي سازنده کوله‌پشتي براي فعاليت‌هاي مختلف کوله‌پشتي‌هاي مختلفي طراحي و توليد مي‌کنند.مانند: کوله‌هاي کوهنوردي‌، کوهنوردي فني يا آلپي‌، طبيعت‌گردي و کمپينگ‌، کوله‌هاي يک روزه. مثلا کوله‌هاي طبيعت‌گردي داراي جيب‌هاي مختلفي اطراف کوله هستند و در برخي مدلها يک کوله کوچک به کوله متصل شده که مي‌توان آن‌را جدا کرد و زماني‌که اطراف کمپ مي‌خواهيد گشت و گذار کنيد يا به قله برويد همراه ببريد، کوله‌هاي کوهنوردي نيز که براي حمل بار در ساعت‌هاي طولاني مناسب بوده، ظاهري کشيده‌تر دارند و جيب‌هاي کمتري در اطراف دارند.برخي از کوله‌هاي قديمي که امروزه نيز گاهاً استفاده مي‌شوند داراي يک زين فلزي در خارج از کوله هستند که با پشت فرد در تماس است و چون بار را به تناسب بين شانه و پشت و کفل تقسيم مي کند براي بارکشي هاي سنگين و حتي در موارد اضطراري براي حمل مجروح مناسب است . اشکال اين کوله ها وزن بيشتر و ارتفاع و پهناي زياد است . چون در مسيرهاي تنگ يا داراي شاخه هاي درخت و يا سنگنوردي بايد از کوله هاي باريکي استفاده کرد که عرض آن بيشتر از بدن نباشد . کوله هاي قديمي داراي جيب هايي نيز در پشت و طرفين هستند که مي توانيد وسايل ضروري و دم دست را در آنها قرار دهيد . ولي کوله هاي جديدتر که بيشتر براي برنامه هاي فني و يا زمستاني بکار مي روند بجاي جيب هاي بيروني داراي يک جيب بزرگ در روي سر کوله هستند و بعضا نيز در بخش انتهايي کوله محفظه اي را جداکرده اند که داراي زيپ است (اصطلاحاً به آن دیافراگم می گویند) و مي توان براي وسايل ضروري و يا کيسه خواب از آن استفاده کرد ؛ در دوطرف و پشت کوله نيز بندهايي براي بستن وسايلي مانند فوم ، زير انداز و کلنگ و باتوم و کرامپون و ... تعبيه شده است .

جنس کوله ها معمولا صد درصد ضد آب است که در انواع جديد از پارچه هاي گورتکس که سبکتر نيز هستند استفاده مي شود . رنگ کوله نيز مانند لباسها بايد بشکلي باشد که متضاد با محيط برنامه مورد نظر شما باشد تا از دور کاملا به چشم بيايد اين مسئله در صورت گم شدن و يا مجروح و زمينگير شدن به جستجوگران کمک زيادي مي نمايد . بنابراين کوله ها معمولا به رنگ هاي قرمز و زرد و آبي ساخته مي شوند .
نوعي از کوله ها که به رنگ سبز و يا پلنگي هستند مخصوص شکارچيان و يا سربازان است که مي خواهند در استتار باشند .
کوله هاي باريک و لوله اي شکلي با جنس ضخيم نيز براي غارنوردي و آبشارنوردي ( دره نوردي ) ساخته شده اند که مناسب مسيرهاي تنگ و خيس و خشن است .
۲-تنظيم کوله‌پشتي: هدف از تنظيم کوله پشتي، انتقال صحيح وزن بار کوله پشتي بر روي بدن کوهنورد است و به نحوي است که حدود 80 در صد و حتي بيشتر از وزن بار به روي پايين کمر و لگن منتقل شود و شانه‌هاي کوهنورد بيشتر در کنترل استقرار بار نقش داشته باشند. قبل از خريد کوله‌پشتي بايد به يک نکته ديگر هم دقت کنيد، هر کوله‌پشتي براي يک محدوده مشخص اندازه تنه کوهنورد مناسب است. براي هر کوله چيزي به عنوان Torso در قسمت ويژگي‌هاي کوله (Specification) آمده است و محدوده‌اي را به اينچ مشخص کرده. مثلاً براي Torso (محدوده کمر به بالا) کوله ای که 13-20 اينچ ذکر شده يعني بين 33 سانتيمتر تا حدود 51 سانتيمتر. اين عدد اندازه ارتفاع تنه شماست به اين نحو که از بالاي باسن تا ابتداي گردن (جايي که شانه و گردن به هم مي‌رسند) را اندازه‌گيري مي کنيم. حال در موقع خريد کوله‌پشتي بايد کوله‌اي را بخريد که اندازه تنه شما در محدوده اندازه ذکر شده کوله‌پشتي باشد و متاسفانه ما کمتر به آن توجه می کنیم . در تنظيم کوله با يد بعد از انداختن کوله روي شانه به تنظيم بندها و فيکس بودن کوله روي بدن اطمينان حاصل گردد. بخشي از کوله که با پشت فرد در تماس است شايد مهم‌ترين بخش باشد که بايد مانع از چسبيدن کوله به پشت و عرق کردن شود. کوله‌ها معمولاً بند بزرگي در قسمت پايين دارند که بدور کمر(بند کمر) پيچيده مي‌شود و در حفظ تعادل مؤثر است. برخي نيز داراي بندکي مشابه و در جلوي سينه (بند سينه )هستند که تعادل بالاي کوله را حفظ مي‌کند ولي موقع صعود که تنفس و حرکت سينه زياد و سريع است بهتر است که بسته نشود و فقط موقع پايين آمدن آن‌ را ببنديد بندهاي شانه و بند کوله‌کشي (یا بند بارکشی) نيز بايد تنظيم شوند.

چينش کوله: (مطابق شکل بالا ) موقع چيدن كوله،وسايل سخت و فلزي را در تماس با بدنه كوله قرار ندهيد زیرا اگر در پشتتان باشد باعث آزار و اگر در اطراف باشد بر اثر كشيده شدن كوله به در و ديوار باعث پارگي كوله مي شود . وسايل را طوري بچينيد كه سنگين تر ها در نزديك ترين محل کوله به کمر باشند (به مرکز ثقل بدن و کوله دقت کنید) و همچنين وسايل را به ترتيب استفاده داخل كوله قرار دهيد . كوله چيني خود يك هنر است كه با تمرين در شرايط مختلف روز و شب و هواي سرد و گرم و با دستكش هاي كلفت و ... بدست مي آيد . جاي وسايل را كاملا بخاطر داشته باشيد تا با چشم بسته هم بتوانيد وسيله مورد نظر را بيابيد .مواد سوختي را در ظرفي با دري محكم (ظروف آب بندی شده)ريخته و داخل چندين پلاستيك قرار دهيد تا نشت آن باعث خرابي كوله و لباس و غذاها نشود . آب و هوا در کوهپايه ها و ارتفاعات بسيار متفاوت است و شما بايد آمادگي رو دررو شدن ناگهاني با آب و هواي نا مساعد را داشته باشيد. لباسهاي لازم براي باران را به همراه داشته باشيد و آنها را در قسمتي از کوله پشتيتان قرار دهيد که بتوانيد به سرعت و را حتي به آن دسترسي داشته باشيد. حتما وسايل درون کوله پشتيتان را در کيسه هاي پلاستيکي قرار دهيد تا خيس نشوند. بخصوص لباسهاي اضافه تان را بدقت محافظت کنيد .خيس شدن لباسهاي اضافه مي تواند تمام آمادگي شما را در برابر مشکلات (از جمله سرمازدگي ) از بين ببرد.
چند توصيه: در خريد کوله و همه وسايل کوهنوردي چون با آسايش و سلامت شما سروکار دارد به قيمت فکر نکنيد و بيشتر به کيفيت ، دوام و راحتي و وزن کم آن بها دهيد ؛ همچنين وسايل خود را تخصصي نماييد و بدنبال کوله اي براي همه برنامه ها و يا همه فصول نباشيد.
مجموع وزني که يک فرد مجاز به حمل آن است براي افراد با تناسب اندام ،حداکثر يک سوم وزن شخص و براي افراد عادي، حداکثر يک چهارم وزن فرد مي باشد.
قبل از اجرای برنامه از سالم بودن کوله خود اطمینان حاصل کنید.
چنانچه کوله پشتی شما کثیف شد می توانید آنرا با آب نیمگرم و صابون بشویید و از حرارت مستقیم به آن جلوگیری کنید. از شستن کوله با مواد شیمیایی (تاید)، چنگ زدن و انداختن در ماشین لباسشویی خودداری نمایید زیرا مواد ضد آب آن بعد از مدتی از بین خواهند رفت.
از حمل ظروف شیشه ای در داخل کوله ها خودداری کنید زیرا احتمال شکسته شدن و در نتیجه پاره کردن کوله زیاد می باشد. ضمن اینکه وزن این ظروف نیز زیاد و همراه آوردن آنها مردود می باشد. در مواقع استراحت،کوله را در جای مناسب قرار دهید تا از غلطیدن به پایین جلوگیری شود همچنین در معرض نور خورشید یا هوای مناسب قرار گیرد که تا حدی از رطوبت پشت آن کاسته شود.
می توانید کاوری جهت مراقبت از کوله در مقابل باران و خیس شدن آن تهیه کنید.(کاور باران Rain cover : پارچه ای ضد آب به اندازه سطح کوله است که دور آن کش می باشد). هنگام حرکت در زیر باران و یا در مواقعی که کوله در بیرون چادر است می توان از آن استفاده کرد. هنگام مراجعت از برنامه حتماً کوله خود را از ظروف کثیف یا مواد غذایی مانده از برنامه و نیز لباسهای خیس و کثیف تخلیه کنید و یا در صورت نیاز آنرا ترمیم کنید تا برای برنامه بعد آماده باشد.
در آخر هم اين که بايد چند کوله را کهنه و يا پاره کنيد تا بتوانيد کوله مناسب خود را پيدا کنيد ! بدانيد هرگرم اضافه،بر وزن کوله مي افزايد همچنین با کوله بزگتر وسوسه مي شويد آنرا پرکنيد .به مرور زمان اين تجربه حاصل خواهد شد که چه وسايلي ضروري ترند.

قسمت سوم کیسه خواب

خواب يکي از ضروريات انسان مخصوصا براي تجديد قوا محسوب مي‌شود، بنابراين کيسه خواب راحت و نرم و گرم از اهميت بالايي برخوردار است کيسه خواب از وسايل ضروري يک طبيعت‌گرد و كوهنورد است که بيشتر در برنامه‌هاي چند روزه که احتياج به شب‌ماني در کوه دارد استفاده مي‌شود. كيسه خواب يك جزء مهم و اساسي در كوهنوردي به حساب مي‌آيد، به دليل اينكه مانع نفوذ رطوبت مي‌شود و هم در مقابل سرما از ما مراقبت مي‌كند. کيسه خواب‌ها بر حسب مواد مصرف شده در تهیه آنها و براساس قابلیت نگهداری دما و یا به عبارتی بهتر قابلیت مقاومت در برابر سرما به دو نوع پَر و الياف تقسيم‌بندي مي‌شوند.
کيسه خواب‌هاي پَر: که حاوي پر( قو) هستند از قديم بسيار مورد توجه بوده‌اند و داراي گرماي زياد و اندازه کوچک هستند. تنها نقيصه کيسه خواب پَر اين است که اگر خيس شود، خشک شدن آن به زمان زيادي نياز دارد. براي رفع اين نقيصه الياف جديدي به شکل لوله‌هاي تو خالي ساخته شده و در ساخت کيسه خواب‌هاي جديد و حرفه‌اي از آنها استفاده مي‌شود. اين الياف با وجود سبکي از حجم بالايي برخور دارند که بسته‌بندي در کوله را کمي مشکل مي‌سازد . البته اين نقيصه نيز در الياف جديد به نام ترمو لايت برطرف شده است. ميزان پَر موجود در كيسه خواب به صورت درصد كرك و ساقه پر بيان مي‌شود. مثلا پَر 60/40 يعني 40 درصد آن ساقه يا بدنه پر و 60 درصد آن كرك پَر يا خود پر است . بدين ترتيب كيسه خواب‌هاي 70/30 که اصطلاحا به آن پر کلاسیک گفته می شود و 80/20 و 90/10 و 95/5 نيز موجود است . درجه نوع پر ارتباط مستقیم با بهای آن دارد و هرچه درصد پر عالي تر باشد قیمت آن به همان نسبت گرانتر است. البته نوع پارچه و سایر مواد مصرفی نیز در این مورد تاثیر دارند. عالی ترين نوع پر درجه ۹۵/۵ است که اصطلاحا به آن پر طلائي گفته می شود و شامل کرک خالص پر است كه بسيار حرفه‌اي و مخصوص صعود در ارتفاعات بالا است. لازم بذكر است كه هرچه درصد كرك پَر بيشتر و مقدار ساقه کمتر باشد، قابليت مقاومت آن در برابر سرما بیشتر و وزن آن از سوی دیگر کاهش مي یابد در نتيجه كيسه خواب گرم‌تر و سبك‌تر و دماي متوسط آن به دماي حداكثر نزديك‌تر مي‌شود و اصطلاحاً قوي‌تر است . عايق گرما بودن پَر نيز با واحدي به نام CUIN مشخص مي‌شود که اين عدد ميزان ارتفاع 30 گرم پَر را به واحد اينچ بيان مي‌کند يا به عبارتي مقدار پف کردن يا باد شدن پَر را نشان مي‌دهد.

الياف : انتخابي خوب براي راحتي و گرما و مقاومت در برابر رطوبت هستند، به علاوه اينکه براي شست و شو نيز مشکلي ندارد. اين الياف‌هاي ساخته بشر، گرماي بدن را به طور يکنواخت در سرتاسر کيسه خواب توزيع مي‌کنند. اين الياف در کيسه خواب در لايه‌هاي مختلف گذاشته مي‌شوند تا اين لايه‌بندي شما را در مقابل سرما محافظت کنند؛ اما کيسه خواب‌هاي پَر گرم‌تر از نوع الياف هستند.

دماي کيسه خواب:

براي يکسان سازي اعداد اعلام شده براي کيسه خواب‌ها توسط کمپاني‌ها در سال 2004 استاندار اروپايي آزمايش توان گرمايي کيسه خواب‌ها ايجاد شد.
دماي مطلوب كيسه خوابها با ۳ دماي حداقل و راحت و حداكثر بيان مي شود مثلا ۱۰ و ۱۷- و ۲۵- درجه سانتيگراد يعني اين كيسه خواب براي دماي بين ۱۰درجه بالاي صفر تا ۲۵ درجه زير صفر مناسب است .ولي ۱۷- راحت ترين و مطلوب ترين دماي آنست و نزديك به دماي حداقل از گرما و نزديك به دماي حداكثر از سرما اذيت خواهيد شد .دماي حداكثر يا نهايي تنها از يخ زدن اعضاي بدن جلوگيري مي كند و شما خواب خوبي در اين دما نخواهيد داشت بنابراين در خريد كيسه خواب به دماي حداقل بيشتر توجه كنيد.
مفهوم اعداد مختلف اعلام شده براي يک کيسه خواب:
Maximum comfort temperature : حداکثر دمايي که يک مرد عادي بدون اينکه به شدت عرق کند در کيسه خواب مي‌تواند بخوابد و در اين حالت بايد زيپ کيسه خواب کاملاً باز باشد، دست‌ها بيرون کيسه خواب باشد و کلاه کيسه خواب نيز باز باشد. Comfort temperature: دمايي که در آن يک زن عادي درون کيسه خواب تمامي شب را با آرامش مي تواند بخوابد.

Lowest comfort: کمترين دمايي که يک مرد عادي در شب به مدت هشت ساعت مي تواند درون کيسه خواب بخوابد بدون اينکه از خواب بيدار شود.

Extreme temperature: کمترين دمايي که کيسه خواب مي‌تواند از يک زن عادي در مقابل از دست دادن دماي عمومي بدن محافظت کند. اين حالت اجازه شش ساعت خواب غير راحت را بدون اينکه دماي داخلي بدن تا مرحله خطرناک پايين بيايد به فرد مي‌دهد. زماني که مي‌خواهيد کيسه خواب انتخاب کنيد به شرايط و نوع فعاليتي که در نظر داريد و همچنين به دماي راحت comfort توجه کنيد. به هر حال احساس سرما و يا گرما براي بدن ما مطلوب نيست و توان جسمي ما را کاهش مي‌دهد.
شرایط فیزیولوژی در ارتباط با سرما و گرما
سوخت و ساز: زماني که شخص در خواب است 75 تا 100 وات گرما توليد مي کند که اين عدد به عواملي چون جنسيت ، سن ، وزن ، عادات و آمادگي جسماني بستگي دارد

.وزن: در ذکر اعدادمربوط به کيسه خوابها شرايط کوهنورد در نظر گرفته شده است زيرا افراد چاق مقاومت و محافظت بيشتري در مقابل سرما نسبت به افراد لاغر دارند.

سن: افراد مسن عموما گرماي کمتري توليد مي کنند و زودتر از جوانترها احساس سرما مي کنند.

جنسيت: خانمها بيشتر از آقايان احساس سرما مي کنند به همين دليل دماي راحت براي خانمها 5 تا ۷ درجه بيشتر از دماي راحت آقايان است

.عادت ها: سبک زندگي توان بدن را در مقابل سرما و گرما کاهش مي دهد.

تجربه: تجربه و آشنايي با شرايط خوابيدن در محلهاي باز و طبيعت کارايي فرد را به مرور در راحت تر بودن در اين شرايط افزايش مي‌دهد.

آمادگي جسماني: در صورت داشتن ورزيدگي و آمادگي جسماني خواب راحت‌تر و بدني گرم‌تر خواهيم داشت. يک بدن خسته گرماي کمي توليد کرده و باعث مي‌شود فرد خيلي زود احساس سرما کند.
چگونه گرمتر بخوابيم
• سعي کنيد هميشه کيسه خوابي که به همراه مي‎بريد سرماي بيشتري از محيطي که شما مي‎خوابيد تحمل کند.• قبل از ورود به کيسه خواب کمي نرمش کنيد تا گرم شويد. در اين صورت زمان کمتري لازم است تا شما درون کيسه خواب گرم شويد و گرماي بدنتان در فضاي کيسه خواب حفظ مي‎شود. • قبل از خواب مثانه را تخليه نماييد. چرا که بدن شما به گرم نگه داشتن مايع اضافي نيازي ندارد. • در هوای خیلی سرد کلاه به سر بگذاريد، چرا که شما 30 تا 50 درصد از گرماي بدن خود را از راه سر و گردن از دست مي‎دهيد. • زير انداز يکي از مهمترين تجهيزات براي گرم خوابيدن است. اين نکته مهم را فراموش نکنيد که کيسه خواب شما اگر 100- هم باشد، اگر زيراندازتان در مقابل سرما و رطوبت نفوذپذير باشد کيسه خوابتان به نايلون تبديل مي‎شود.
توصيه:به هنگام خريد کيسه خواب به نوع فعاليت، دما و رطوبت، اندازه و حجم کيسه خواب و وزن کيسه خواب توجه کنيد و از افراد با تجربه تر کمک بگيريد. براي داشتن يک خواب راحت به اين موارد نيز توجه کنيد: - يک زيرانداز خوب علاوه بر اينکه بر روي آن احساس راحتي داريد از سرماي زمين نيز شما را مصون مي‌دارد. - يک چادر خوب شما را در مقابل هواي بد محافظت مي‌کند. خوابيدن در شرايط باد و يا رطوبت به شدت از کارايي و گرماي کيسه خواب شما مي‌کاهد. - خودتان را به لباس‌هاي اضافي مجهز کنيد. اين لباس‌ها را در شرايط بسيار سرد و يا در طول شب بپوشيد. در شرايط سرماي زير صفر در صورت نياز از کلاه طوفان و اگر داريد کيسه بيواک، نيز استفاده کنيد. - با بدني عرق كرده و خيس داخل كيسه خواب نخوابيد و هنگام خواب منافذ آن را كاملاً نبنديد تا رطوبت در آن جمع نشود.- درست و کامل بخوريد در غير اين‌ صورت بدن گرماي کمتري توليد مي‌کند و بدن در مقابل سرما حساس مي‌شود. آب بنوشيد زيرا که کمبود آب بدن نيز موجب کاهش گرماي توليدي در بدن مي‌شود. از نوشيدني‌هاي الکلي به شدت پرهيز کنيد. اين نوشيدني‌ها به شما يک احساس گرماي موقت مي‌دهند؛ اما مدتي بعد شما احساس سرماي بيشتري نسبت به قبل خواهيد کرد. - تجهيزات خود را خشک نگه داريد به خصوص کيسه خوابتان اگر پر باشد با خيس شدن بسيار ناکارآمد مي‌شود. براي اين منظور مي‌توانيد از روکش‌هاي مخصوص ضد رطوبت استفاده کنيد.- به Comfort توجه کنيد تا ببينيد دماي راحت آن براي برنامه‌اي که مي‌خواهيد برويد مناسب است يا خير. در ضمن اين اعداد ذکر شده کيسه خواب‌ها براي خوابيدن با لباس لايه اول هست و با پوشيدن لباس بيشتر مي‌توان به دماي بيشتري رسيد به خصوص استفاده از کلاه ضد طوفان و کت پر در سرما و زمستان .
- پايين کيسه خواب در قسمت پا تنگ‎تر است و در قسمت شانه عريض‎تر و در قسمت کلاه و سر باريکتر مي شود . فضاي کمتر بين بدن شما و کيسه خواب باعث گرماي بهتري مي‎شود.در جدول هر کيسه خواب نشان دهنده فضاي کاملا مفید داخل کيسه خواب است و اندازه طول بیرونی کیسه خواب 15 تا 20 سانتی متر بیشتر از اندازه آورده شده در جدول مي باشد.
- چپ دستها معمولاً کيسه خوابي انتخاب ‎کنند که زيپ آن در سمت راست قرار گرفته باشد و برعکس. (بعضي از کيسه خوابها هم زيپ دو طرفه دارند يا زيپ آنها در وسط قرار گرفته است.)- در مورد طول كيسه خواب حتما از طول بدن شما بلند‌تر باشد. کيسه خواب شما تنها براي خوابيدن نيست بلکه براي حفاظت وخشک کردن لباس‌هاي خيس شما نيز است و در صورت نياز مي‌توانيد كفش و يا ظرف آب و حتي باتريها را شب داخل نايلوني و در ته آن بگذاريد كه تا صبح يخ نزند.- براي شستشوي کيسه خواب آن‌ را بايد با دست يا در دماي 30 درجه سانتيگراد با ماشين بشوييد و بدون استفاده از خشک کن ماشين، کيسه خواب را در فضاي باز قرار دهيد تا خشک شود.- در خانه و زماني كه از كيسه خواب استفاده نمي‌كنيد آن را به صورت باز از چوب لباسي آويزان كنيد تا در معرض هوا قرار گيرد و پرهاي آن پف كند و اصطلاحاً نشكند . چون شكستن پَر و خوابيدن آنها بر روي هم از دماي كيسه خواب مي‌كاهد و هم از عمر مفید كيسه خواب کاسته می شود .- در برنامه در اولين فرصت کيسه خواب‌تان را در فضاي باز خشک کنيد، به عنوان مثال در طول روز بر روي چادرتان پهن کنيد. در صورت امکان هر از گاهي هواي تازه وارد چادرتان کنيد تا هواي داخل چادر دم کرده و مرطوب نشود.
-نکته آخر هم اينکه با توجه به برنامه خود كيسه خواب را تهيه كنيد . يعني حداقل بايد دو كيسه خواب داشته باشيد يکي براي فصل گرم که اصطلاحا به آن 3 فصل مي‌گويند و عموما براي بهار و تابستان و اوايل پاييز و دماهاي بالاي صفر مناسب است و داراي حجم و وزن و قيمت کمتري است و دومين کيسه خواب براي اواخر پاييز و زمستان تا اواسط بهار و دماهاي زير صفر که هم گرم‌تر، سنگين‌تر و البته گران‌ترند، استفاده مي‌شود .